متن قانون احداث تونل مشترک شهری

مصوب ۱۳۷۲,۱۱,۲۷ با اصلاحات و الحاقات بعدی

ماده۱(اصلاحی ۱۳۸۹,۰۴,۱۵)

دولت مکلف است جهت آماده‌سازی اراضی و احداث شهرهای جدید توسط وزارت راه و شهرسازی از محل منابع در اختیار نسبت به احداث تونل مشترک موردنیاز سازمان ها و شرکت های متولی خدمات شهری مانند آب و فاضلاب، برق، گاز، تلفن و سایر خدمات با رعایت اصول فنی و مسائل ایمنی مربوط به هر دستگاه اقدام نموده و هزینه احداث را به اضافه ده‌درصد (۱۰٪) از بودجه سال آینده دستگاه های بهره‌بردار کسر و یا از بهره‌برداران بخش غیردولتی دریافت نماید. منابع حاصله در حساب های درآمد – هزینه نگهداری و ضمن بودجه‌های سنواتی و برای توسعه جدید تونل های مشترک به کار گرفته می‌شود.

تبصره-

استفاده و انتقال خطوط گاز از تونل مشترک شهری با نظر هیأت وزیران خواهد بود.

ماده ۲ (اصلاحی ۱۳۹۰,۰۳,۳۱)

وزارت راه و شهرسازی در اراضی آماده‌سازی و شهرهای جدید مکلف است نسبت به اجرای تونل مشترک خدمات شهری اقدام وهزینه آن را از دستگاه‌های بهره‌بردار دریافت نماید.

ماده۳ (اصلاحی ۱۳۸۹,۰۴,۱۵)

شهرداری ها مکلفند از محل منابع دولتی و یا منابع داخلی خود و یا مشارکت با سایر بخش ها و سایر منابع از جمله فروش اوراق مشارکت، رأساً و یا از طریق شرکت های تعاونی و یا بخش خصوصی برای احداث تونل مشترک طبق طرح های مصوب اقدام نمایند و هزینه‌های آن را در صورت تأمین از اعتبارات دولتی به علاوه ده درصد (۱۰٪) و در صورت تأمین از منابع داخلی شهرداری ها و اوراق مشارکت و تسهیلات بانکی به علاوه بیست درصد (۲۰٪) سالانه از دستگاه های بهره‌بردار دریافت نمایند. پس از احداث تونل مشترک در هر معتبر، شهرداری مجاز به صدور مجوز حفاری برای دستگاه های اجرائی که قانوناً ملزم به استفاده از تونل مشترکند، نیست.

ماده۴ (اصلاحی ۱۳۸۹,۰۴,۱۵)

تعمیر و نگهداری تونل‌های شهری برعهده شهرداری است و هزینه آن براساس دستورالعملی که توسط وزارت کشور (سازمان شهرداری ها و دهیاری ها) تهیه می‌گردد با تصویب هیأت وزیران سالانه از دستگاه های بهره‌بردار وصول می‌شود.

ماده۵ اصلاحی ۱۳۸۹,۰۴,۱۵

معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور موظف است اعتبارات موردنیاز سالانه طرح را که توسط وزارت راه و شهرسازی و وزارت کشور برآورد می‌شود، در لایحه بودجه عمومی کشور پیش‌بینی نماید.

ماده۶ (اصلاحی ۱۳۸۹,۰۴,۱۵)

اصلاحیه آیین‌نامه اجرائی این قانون توسط وزارت کشور با همکاری دستگاه های ذی‌ربط ظرف حداکثر سه ماه از تاریخ تصویب این قانون تهیه و به تصویب هیأت وزیران می‌رسد.

مقررات پایانی

قانون فوق مشتمل بر شش ماده و یک تبصره در جلسه روز چهار شنبه بیست و هفتم بهمن ماه یک هزار و سیصد و هفتاد و دو مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ ۱۳۷۲.۱۲.۴ به تأیید شورای نگهبان رسیده است.

رئیس مجلس شورای اسلامی – علی اکبر ناطق نوری

تحلیل قانون احداث تونل مشترک شهری

موضوع و هدف قانون

قانون احداث تونل مشترک شهری با هدف ایجاد مسیرهای مشترک برای عبور و استقرار تأسیسات خدمات شهری تصویب شده است. این تأسیسات شامل شبکه‌های آب و فاضلاب، برق، گاز، تلفن و سایر خدمات شهری است.

هدف اصلی قانون، جلوگیری از حفاری‌های متعدد در معابر، کاهش آسیب به زیرساخت‌های شهری، افزایش ایمنی و ایجاد هماهنگی میان دستگاه‌های خدمات‌رسان است.

مهم‌ترین دستگاه‌های مسئول

وزارت راه و شهرسازی

بر اساس مواد ۱ و ۲، وزارت راه و شهرسازی در زمینه آماده‌سازی اراضی و احداث شهرهای جدید، مسئول ایجاد تونل مشترک خدمات شهری است. این وزارتخانه هزینه احداث تونل را از دستگاه‌های بهره‌بردار دریافت می‌کند.

شهرداری‌ها

بر اساس ماده ۳، شهرداری‌ها در محدوده وظایف خود مکلف‌اند برای احداث تونل مشترک اقدام کنند. تأمین مالی می‌تواند از طریق منابع دولتی، منابع داخلی شهرداری، مشارکت با بخش‌های دیگر، فروش اوراق مشارکت، تسهیلات بانکی، شرکت‌های تعاونی یا بخش خصوصی انجام شود.

همچنین مطابق ماده ۴، تعمیر و نگهداری تونل‌های شهری بر عهده شهرداری است.

وزارت کشور

وزارت کشور، با همکاری دستگاه‌های ذی‌ربط، مسئول تهیه اصلاحیه آیین‌نامه اجرایی قانون است. همچنین دستورالعمل مربوط به نحوه محاسبه و وصول هزینه‌های تعمیر و نگهداری تونل‌ها توسط وزارت کشور تهیه می‌شود.

دستگاه‌های بهره‌بردار

دستگاه‌هایی که از تونل مشترک استفاده می‌کنند، مکلف به پرداخت هزینه احداث، نگهداری و تعمیرات آن هستند. میزان پرداختی این دستگاه‌ها علاوه بر اصل هزینه، شامل درصدهای مشخصی نیز می‌شود.

نحوه تأمین هزینه احداث تونل

هزینه احداث توسط دولت

چنانچه هزینه احداث تونل از اعتبارات دولتی تأمین شود، دستگاه‌های بهره‌بردار باید اصل هزینه به علاوه ۱۰ درصد را پرداخت کنند.

هزینه احداث توسط شهرداری

چنانچه احداث تونل از منابع داخلی شهرداری، اوراق مشارکت یا تسهیلات بانکی تأمین شود، دستگاه‌های بهره‌بردار باید اصل هزینه به علاوه ۲۰ درصد را به صورت سالانه پرداخت کنند.

ممنوعیت حفاری پس از احداث تونل

یکی از آثار مهم ماده ۳ این است که پس از احداث تونل مشترک در هر محدوده، شهرداری مجاز نیست برای دستگاه‌های اجرایی‌ای که قانوناً ملزم به استفاده از تونل مشترک هستند، مجوز حفاری صادر کند.

این حکم با هدف جلوگیری از حفاری‌های غیرضروری و الزام دستگاه‌های خدمات‌رسان به استفاده از زیرساخت مشترک وضع شده است.

وضعیت خطوط گاز

بر اساس تبصره قانون، استفاده و انتقال خطوط گاز از تونل مشترک شهری منوط به نظر هیأت وزیران است.

بنابراین، عبور خطوط گاز از تونل مشترک برخلاف سایر خدمات، نیازمند تصمیم‌گیری ویژه هیأت وزیران است. این موضوع به دلیل حساسیت، خطرات احتمالی و الزامات ایمنی مربوط به خطوط گاز پیش‌بینی شده است.

تعمیر و نگهداری تونل‌ها

مسئولیت تعمیر و نگهداری تونل‌های شهری بر عهده شهرداری است. هزینه‌های مربوط به این امور، طبق دستورالعمل وزارت کشور و پس از تصویب هیأت وزیران، به صورت سالانه از دستگاه‌های بهره‌بردار وصول می‌شود.

این حکم باعث می‌شود هزینه‌های نگهداری تونل تنها بر عهده شهرداری قرار نگیرد و دستگاه‌های استفاده‌کننده نیز در تأمین هزینه‌ها مشارکت داشته باشند.

پیش‌بینی اعتبارات در بودجه عمومی

ماده ۵، معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور را مکلف کرده است اعتبارات سالانه مورد نیاز اجرای طرح را در لایحه بودجه عمومی کشور پیش‌بینی کند.

برآورد این اعتبارات توسط وزارت راه و شهرسازی و وزارت کشور انجام می‌شود.

تحلیل حقوقی مسئولیت‌ها

مسئولیت احداث

مسئولیت احداث تونل مشترک، با توجه به محدوده و نوع پروژه، میان وزارت راه و شهرسازی و شهرداری‌ها تقسیم شده است. وزارت راه و شهرسازی در اراضی آماده‌سازی و شهرهای جدید مسئولیت دارد و شهرداری‌ها در محدوده مدیریت شهری اقدام می‌کنند.

مسئولیت تأمین مالی

قانون روش‌های متعددی برای تأمین منابع مالی پیش‌بینی کرده است. این روش‌ها شامل بودجه دولتی، منابع داخلی شهرداری، اوراق مشارکت، تسهیلات بانکی، مشارکت بخش خصوصی و دریافت هزینه از دستگاه‌های بهره‌بردار است.

مسئولیت نگهداری

مسئولیت عملیاتی تعمیر و نگهداری بر عهده شهرداری است؛ اما بار مالی آن بر اساس دستورالعمل مصوب، میان دستگاه‌های بهره‌بردار توزیع می‌شود.

آثار اجرایی قانون

• کاهش تعداد حفاری‌های شهری
• کاهش هزینه‌های تعمیر و بازسازی معابر
• افزایش ایمنی تأسیسات زیرزمینی
• تسهیل دسترسی به شبکه‌های خدمات شهری
• هماهنگی میان دستگاه‌های خدمات‌رسان
• کاهش اختلال در رفت‌وآمد شهری
• امکان مدیریت متمرکز زیرساخت‌های شهری

نکات قابل توجه در اجرای قانون

لزوم رعایت طرح‌های مصوب

احداث تونل مشترک باید مطابق طرح‌های مصوب انجام شود. بنابراین اجرای پروژه بدون هماهنگی با طرح‌های شهری و فنی مصوب، با الزامات قانون سازگار نیست.

لزوم رعایت اصول فنی و ایمنی

در احداث تونل مشترک باید اصول فنی و مسائل ایمنی مربوط به هر دستگاه خدمات‌رسان رعایت شود. این موضوع به‌ویژه درباره خطوط گاز و سایر تأسیسات پرخطر اهمیت بیشتری دارد.

لزوم تعیین سهم دستگاه‌های بهره‌بردار

برای جلوگیری از اختلاف، میزان استفاده هر دستگاه، هزینه احداث، هزینه نگهداری و نحوه پرداخت باید بر اساس مقررات و دستورالعمل‌های مربوط مشخص شود.

جمع‌بندی

قانون احداث تونل مشترک شهری مصوب ۱۳۷۲، چارچوب قانونی ایجاد، تأمین مالی، بهره‌برداری و نگهداری تونل‌های مشترک خدمات شهری را تعیین کرده است.

بر اساس این قانون:

• وزارت راه و شهرسازی در شهرهای جدید و اراضی آماده‌سازی‌شده مسئول اجرای تونل مشترک است.
• شهرداری‌ها در محدوده شهری مسئول احداث و نگهداری تونل‌های مشترک هستند.
• هزینه احداث از دستگاه‌های بهره‌بردار دریافت می‌شود.
• در صورت استفاده از اعتبارات دولتی، ۱۰ درصد به هزینه احداث اضافه می‌شود.
• در صورت استفاده از منابع داخلی شهرداری، اوراق مشارکت یا تسهیلات بانکی، ۲۰ درصد به هزینه احداث اضافه می‌شود.
• پس از احداث تونل، صدور مجوز حفاری برای دستگاه‌های ملزم به استفاده از تونل ممنوع است.
• عبور خطوط گاز از تونل مشترک نیازمند نظر هیأت وزیران است.
• هزینه تعمیر و نگهداری سالانه از دستگاه‌های بهره‌بردار وصول می‌شود.

دانلود قانون :

Tunelقانون احداث تونل مشترک شهری مصوب 1372(urbanity.ir)